128 输那经

有一次，世尊住在王舍城竹林迦兰陀迦精舍。

那时，输那居士子前往世尊处。到了之后，向世尊礼敬，然后坐在一旁。坐在一旁的输那居士子对世尊说：

"大德，什么是因，什么是缘，使得这里某些众生在现法中不般涅槃？又，大德，什么是因，什么是缘，使得这里某些众生在现法中般涅槃？"

（如前经所述，应当如此详细展开。）（中略）

"输那，这就是因，这就是缘，使得这里某些众生在现法中般涅槃。"

第五经。

129 瞿师罗经

有一次，尊者阿难住在憍赏弥城瞿师罗园。

那时，瞿师罗居士前往尊者阿难处。（中略）坐在一旁的瞿师罗居士对尊者阿难说：

"阿难大德，人们说'界的种种差别，界的种种差别'。大德，世尊说的'界的种种差别'，到底是就什么范围而说的呢？"

"居士，存在眼界、可意的色以及能感受乐受的眼识。缘于触而生起乐受。

居士，存在眼界、不可意的色以及能感受苦受的眼识。缘于触而生起苦受。

居士，存在眼界、可意且属于舍受所缘的色以及能感受不苦不乐受的眼识。缘于触而生起不苦不乐受。

（中略——耳界、声……鼻界、香……身界、触……对于这些中间的根与境，以同样方式展开）

居士，存在舌界、可意的味以及能感受乐受的舌识。缘于触而生起乐受。

居士，存在舌界、不可意的味以及能感受苦受的舌识。缘于触而生起苦受。

居士，存在舌界、属于舍受所缘的味以及能感受不苦不乐受的舌识。缘于触而生起不苦不乐受。

（中略）

居士，存在意界、可意的法以及能感受乐受的意识。缘于触而生起乐受。

居士，存在意界、不可意的法以及能感受苦受的意识。缘于触而生起苦受。

居士，存在意界、属于舍受所缘的法以及能感受不苦不乐受的意识。缘于触而生起不苦不乐受。

居士，在这个范围内，世尊说了'界的种种差别'。"

第六经。

130 诃梨提迦尼经

有一次，尊者摩诃迦旃延住在阿槃提国，拘罗罗伽罗的峭壁山上。

那时，诃梨提迦尼居士前往尊者摩诃迦旃延处。（中略）坐在一旁的诃梨提迦尼居士对尊者摩诃迦旃延说：

"大德，世尊曾说过这样的话：'缘于界的种种差别而生起触的种种差别；缘于触的种种差别而生起受的种种差别。'大德，缘于界的种种差别如何生起触的种种差别？缘于触的种种差别如何生起受的种种差别？"

"居士，在此，比丘以眼见色后，了知'这是可意的'，眼识是能感受乐受的。缘于触而生起乐受。

又以眼见色后，了知'这是不可意的'，眼识是能感受苦受的。缘于触而生起苦受。

又以眼见色后，了知'这是属于舍的所缘'，眼识是能感受不苦不乐受的。缘于触而生起不苦不乐受。

再者，居士，比丘以耳闻声后……（中略）以鼻嗅香后……（中略）以舌尝味后……（中略）以身触所触后……（中略）以意识知法后，了知'这是可意的'，意识是能感受乐受的。缘于触而生起乐受。

又以意识知法后，了知'这是不可意的'，意识是能感受苦受的。缘于触而生起苦受。

又以意识知法后，了知'这是属于舍的所缘'，意识是能感受不苦不乐受的。缘于触而生起不苦不乐受。

居士，就是这样，缘于界的种种差别而生起触的种种差别；缘于触的种种差别而生起受的种种差别。"

第七经。

131 那拘罗父经

有一次，世尊住在跋伽国，鳄鱼山上的恐怖林鹿野苑中。

那时，那拘罗父居士前往世尊处。（中略）坐在一旁的那拘罗父居士对世尊说：

"大德，什么是因，什么是缘，使得这里某些众生在现法中不般涅槃？又，大德，什么是因，什么是缘，使得这里某些众生在现法中般涅槃？"

"居士，有可被眼识知的色，是可爱的、悦意的、可意的、可喜的形态、与欲相应的、引起贪染的。如果比丘对那些色欢喜、欢迎、执着不放，那么当他欢喜、欢迎、执着不放时，识就依赖于它并执取它。居士，有执取的比丘不般涅槃。

（中略——耳识知的声、鼻识知的香、身识知的触，以同样方式展开）

居士，有可被舌识知的味……（中略）

居士，有可被意识知的法，是可爱的、悦意的、可意的、可喜的形态、与欲相应的、引起贪染的。如果比丘对那些法欢喜、欢迎、执着不放，那么当他欢喜、欢迎、执着不放时，识就依赖于它并执取它。居士，有执取的比丘不般涅槃。

居士，这就是因，这就是缘，使得这里某些众生在现法中不般涅槃。

居士，有可被眼识知的色，是可爱的、悦意的、可意的、可喜的形态、与欲相应的、引起贪染的。如果比丘对那些色不欢喜、不欢迎、不执着，那么当他不欢喜、不欢迎、不执着时，识就不依赖于它，也不执取它。居士，无执取的比丘般涅槃。

（中略——耳识知的声、鼻识知的香、身识知的触，以同样方式展开）

居士，有可被舌识知的味……（中略）

居士，有可被意识知的法，是可爱的、悦意的、可意的、可喜的形态、与欲相应的、引起贪染的。如果比丘对那些法不欢喜、不欢迎、不执着，那么当他不欢喜、不欢迎、不执着时，识就不依赖于它，也不执取它。居士，无执取的比丘般涅槃。

居士，这就是因，这就是缘，使得这里某些众生在现法中般涅槃。"

第八经。

132 卢醯遮经

有一次，尊者摩诃迦旃延住在阿槃提国，摩竭罗迦陀的林中茅屋。

那时，卢醯遮婆罗门的许多弟子——一群采集柴薪的年轻人，来到尊者摩诃迦旃延的林中茅屋。到了之后，他们在茅屋周围来来回回地走动、徘徊，大声喧哗、高声叫嚷，做出各种各样无礼的举动，说道："这些剃了头的小沙门、卑贱的黑皮肤的人、婆罗门脚下生出的后代，竟然被那些居士追随者们恭敬、尊重、敬重、供养、礼遇！"

那时，尊者摩诃迦旃延从精舍出来，对那些年轻人说道：

"年轻人们，不要喧闹！我将为你们说法。"

说完这话，那些年轻人就安静下来了。

那时，尊者摩诃迦旃延以偈颂对那些年轻人说道：

"往昔那些忆持古老传统的婆罗门，  

以戒律为最上。  

他们守护诸根门，善加防护，  

克服了愤怒。

那些忆持古老传统的婆罗门，  

乐于正法与禅修。  

但如今这些人却偏离了正道，口口声声说'我们在念诵经典'，  

仅仅以姓氏为傲，行为不正当。

被愤怒所征服，处处以暴力伤害他人，  

对于有信仰和无信仰的人都已疏离。  

对于不守护根门的人来说，一切都成为空虚徒劳，  

犹如人在梦中得到的财宝。

断食、露地而卧、  

清晨沐浴、以及三吠陀，

粗糙的兽皮衣、结发、泥涂身、  

咒语、戒禁、苦行、  

伪装诈骗、弯曲的杖、  

以及用水漱口净身——

这些不过是婆罗门的外在装饰，  

为了获得一点利养而做。  

然而内心善加安定，  

清明无浊，  

对一切众生无有恶意——  

那才是通往梵天的道路。"

那时，那些年轻人愤怒不满，便前往卢醯遮婆罗门处。到了之后，对卢醯遮婆罗门说：

"请您知道！沙门摩诃迦旃延彻底地毁谤、驳斥婆罗门的经咒！"

听到这话，卢醯遮婆罗门感到愤怒不满。但接着卢醯遮婆罗门又想到：

"我仅凭这些年轻人的一面之词就去辱骂、呵斥沙门摩诃迦旃延，这样做是不恰当的。不如我亲自前去询问。"

于是，卢醯遮婆罗门与那些年轻人一起前往尊者摩诃迦旃延处。到了之后，与尊者摩诃迦旃延互相问候。寒暄、问候之后，坐在一旁。坐在一旁的卢醯遮婆罗门对尊者摩诃迦旃延说：

"迦旃延贤者，我们那些采集柴薪的弟子年轻人，可曾来到这里？"

"婆罗门，你的那些采集柴薪的弟子年轻人确实来过这里。"

"迦旃延贤者与那些年轻人之间，可曾有什么交谈？"

"婆罗门，我确实与那些年轻人之间有过一些交谈。"

"迦旃延贤者与那些年轻人之间的交谈是怎样的呢？"

"婆罗门，我与那些年轻人之间的交谈是这样的：

'往昔那些忆持古老传统的婆罗门，  

以戒律为最上。……（中略）……  

对一切众生无有恶意——  

那才是通往梵天的道路。'

婆罗门，我与那些年轻人之间的交谈就是这样的。"

"迦旃延贤者说到'不守护根门'。迦旃延贤者，怎样算是不守护根门呢？"

"婆罗门，在此，有人以眼见色后，对可爱的色沉溺执着，对不可爱的色心生恼怒。他住于不安立身念，心量狭小。他不如实了知那个心解脱和慧解脱——即那个他已生起的恶不善法本可以在其中被无余灭尽的解脱境界。

以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后，对可爱的法沉溺执着，对不可爱的法心生恼怒。他住于不安立身念，心量狭小。他不如实了知那个心解脱和慧解脱——即那个他已生起的恶不善法本可以在其中被无余灭尽的解脱境界。

婆罗门，这就是不守护根门。"

"真是不可思议啊，迦旃延贤者！真是稀有啊，迦旃延贤者！迦旃延贤者对不守护根门的人，确实说明了他就是不守护根门的！"

"迦旃延贤者又说到'守护根门'。迦旃延贤者，怎样算是守护根门呢？"

"婆罗门，在此，比丘以眼见色后，对可爱的色不沉溺执着，对不可爱的色不心生恼怒。他住于安立身念，心量无量。他如实了知那个心解脱和慧解脱——在那里，他所生起的恶不善法能够被无余灭尽。

以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识知法后，对可爱的法不沉溺执着，对不可爱的法不心生恼怒。他住于安立身念，心量无量。他如实了知那个心解脱和慧解脱——在那里，他所生起的恶不善法能够被无余灭尽。

婆罗门，这就是守护根门。"

"真是不可思议啊，迦旃延贤者！真是稀有啊，迦旃延贤者！迦旃延贤者对守护根门的人，确实说明了他就是守护根门的！

太殊胜了，迦旃延贤者！太殊胜了，迦旃延贤者！犹如将翻倒之物扶正，或揭开被覆盖的事物，或为迷路者指示道路，或在黑暗中举起油灯，使有眼者能见色——同样地，迦旃延贤者以种种方式阐明了正法。

迦旃延贤者，我归依那位世尊，归依法，归依比丘僧团。请迦旃延贤者记住我从今日起终身为优婆塞，归依三宝。如同迦旃延贤者前往摩竭罗迦陀的优婆塞家庭一样，也请同样前来卢醯遮的家。在那里，无论哪些年轻男女向迦旃延贤者礼敬、起迎、供给座位或饮水，那将会给他们带来长久的利益和安乐。"

第九经。

巴利语原版经文

SN.35.128/(5). Soṇasuttaṃ

　　 128. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇo gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca– “ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti? (yathā purimasuttantaṃ, evaṃ vitthāretabbaṃ). Ayaṃ kho, soṇa, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantīti. Pañcamaṃ.

SN.35.129/(6). Ghositasuttaṃ

　　 129. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho ghosito gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinno kho ghosito gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca– “‘dhātunānattaṃ, dhātunānattan’ti bhante ānanda, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatā”ti? “Saṃvijjati kho, gahapati, cakkhudhātu, rūpā ca manāpā, cakkhuviññāṇañca sukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, cakkhudhātu, rūpā ca amanāpā, cakkhuviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, cakkhudhātu, rūpā ca manāpā upekkhāvedaniyā, cakkhuviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā …pe… saṃvijjati kho, gahapati, jivhādhātu, rasā ca manāpā, jivhāviññāṇañca sukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, jivhādhātu, rasā ca amanāpā, jivhāviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, jivhādhātu, rasā ca upekkhāvedaniyā, jivhāviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā …pe… saṃvijjati kho, gahapati, manodhātu, dhammā ca manāpā, manoviññāṇañca sukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, manodhātu, dhammā ca amanāpā, manoviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Saṃvijjati kho, gahapati, manodhātu, dhammā ca upekkhāvedaniyā, manoviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Ettāvatā kho, gahapati, dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatā”ti. Chaṭṭhaṃ.

SN.35.130/(7). Hāliddikānisuttaṃ

　　 130. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate. Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca– “vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā– ‘dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti. Kathaṃ nu kho, bhante, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti? “Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā ‘manāpaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ sukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘amanāpaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.

　　 “Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā …pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā …pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā …pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā …pe… manasā dhammaṃ viññāya ‘manāpaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ sukhavedaniyañca Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘amanāpaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Evaṃ kho, gahapati, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti. Sattamaṃ.

SN.35.131/(8). Nakulapitusuttaṃ

　　 131. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Atha kho nakulapitā gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca– “ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti? “Santi kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Sa-upādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati …pe… santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Sa-upādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati Ayaṃ kho, gahapati, hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti”.

　　 “Santi ca kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhunābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti, na tadupādānaṃ. Anupādāno, gahapati, bhikkhu parinibbāyati …pe… santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ nābhinandato nābhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti na tadupādānaṃ. Anupādāno, gahapati, bhikkhu parinibbāyati. Ayaṃ kho, gahapati, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti. Aṭṭhamaṃ.

SN.35.132/(9) Lohiccasuttaṃ

　　 132. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati makkarakate araññakuṭikāyaṃ. Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yenāyasmato mahākaccānassa araññakuṭikā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā parito parito kuṭikāya anucaṅkamanti anuvicaranti uccāsaddā mahāsaddā kānici kānici seleyyakāni karonti – “ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, imesaṃ bharatakānaṃ sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā”ti. Atha kho āyasmā mahākaccāno vihārā nikkhamitvā te māṇavake etadavoca– “mā māṇavakā saddamakattha; dhammaṃ vo bhāsissāmī”ti. Evaṃ vutte, te māṇavakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho āyasmā mahākaccāno te māṇavake gāthāhi ajjhabhāsi–

　　 “Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ, te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti.

　　 Guttāni dvārāni surakkhitāni, ahesuṃ tesaṃ abhibhuyya kodhaṃ.

　　 “Dhamme ca jhāne ca ratā ahesuṃ, te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti.

　　 Ime ca vokkamma japāmaseti, gottena mattā visamaṃ caranti.

　　 “Kodhābhibhūtā puthu-attadaṇḍā, virajjamānā sataṇhātaṇhesu.

　　 Aguttadvārassa bhavanti moghā, supineva laddhaṃ purisassa vittaṃ.

　　 “Anāsakā thaṇḍilasāyikā ca; pāto sinānañca tayo ca vedā.

　　 “Kharājinaṃ jaṭāpaṅko, mantā sīlabbataṃ tapo;

　　 Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca, udakācamanāni ca.

　　 “Vaṇṇā ete brāhmaṇānaṃ, katā kiñcikkhabhāvanā;

　　 Cittañca susamāhitaṃ, vippasannamanāvilaṃ.

　　 Akhilaṃ sabbabhūtesu, so maggo brahmapattiyā”ti.

　　 Atha kho te māṇavakā kupitā anattamanā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā lohiccaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ– “yagghe! Bhavaṃ jāneyya, samaṇo mahākaccāno brāhmaṇānaṃ mante ekaṃsena apavadati, paṭikkosatī”ti? Evaṃ vutte, lohicco brāhmaṇo kupito ahosi anattamano. Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa etadahosi– “na kho pana metaṃ patirūpaṃ yohaṃ aññadatthu māṇavakānaṃyeva sutvā samaṇaṃ mahākaccānaṃ akkoseyyaṃ paribhāseyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ upasaṅkamitvā puccheyyan”ti.

　　 Atha kho lohicco brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho lohicco brāhmaṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca– “āgamaṃsu nu khvidha, bho kaccāna, amhākaṃ sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti? “Āgamaṃsu khvidha te, brāhmaṇa, sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā”ti. “Ahu pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo”ti? “Ahu kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo”ti “Yathā kathaṃ pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo”ti? “Evaṃ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo–

　　 “Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ,

　　 Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti. …Pe….

　　 Akhilaṃ sabbabhūtesu, so maggo brahmapattiyā”ti.

　　 “Evaṃ kho me, brāhmaṇa, tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo”ti.

　　 “‘Aguttadvāro’ti bhavaṃ kaccāno āha. Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, aguttadvāro hotī”ti? “Idha, brāhmaṇa, ekacco cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe ca dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati, parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṃ kho, brāhmaṇa, aguttadvāro hotī”ti. “Acchariyaṃ, bho kaccāna; abbhutaṃ, bho kaccāna! Yāvañcidaṃ bhotā kaccānena aguttadvārova samāno aguttadvāroti akkhāto.

　　 “‘Guttadvāro’ti bhavaṃ kaccāno āha. Kittāvatā nu kho, bho kaccāna, guttadvāro hotī”ti? “Idha, brāhmaṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati, appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Evaṃ kho, brāhmaṇa, guttadvāro hotī”ti.

　　 “Acchariyaṃ, bho kaccāna; abbhutaṃ, bho kaccāna! Yāvañcidaṃ bhotā kaccānena guttadvārova samāno guttadvāroti akkhāto. Abhikkantaṃ, bho kaccāna; abhikkantaṃ, bho kaccāna! Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho kaccāna, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Yathā ca bhavaṃ kaccāno makkarakate upāsakakulāni upasaṅkamati; evameva lohiccakulaṃ upasaṅkamatu. Tattha ye māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṃ kaccānaṃ abhivādessanti paccuṭṭhissanti āsanaṃ vā udakaṃ vā dassanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā”ti. Navamaṃ.