122 结缚法经

"比丘们，我将为你们开示'能被结缚之法'与'结缚'。你们要谛听。

比丘们，什么是能被结缚之法？什么是结缚呢？

比丘们，有能被眼识所认知的色，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。这些，比丘们，就被称为能被结缚之法。对此处的欲贪，那就是此处的结缚。

（中略——耳所识之声、鼻所识之香、）

比丘们，有能被舌识所认知的味……（中略）……

比丘们，有能被意识所认知的法，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。这些，比丘们，就被称为能被结缚之法。对此处的欲贪，那就是此处的结缚。"

第九经。

123 取法经

"比丘们，我将为你们开示'能被执取之法'与'执取'。你们要谛听。

比丘们，什么是能被执取之法？什么是执取呢？

比丘们，有能被眼识所认知的色，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。这些，比丘们，就被称为能被执取之法。对此处的欲贪，那就是此处的执取。

（中略——耳所识之声、鼻所识之香、）

比丘们，有能被舌识所认知的味……（中略）……

比丘们，有能被意识所认知的法，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。这些，比丘们，就被称为能被执取之法。对此处的欲贪，那就是此处的执取。"

第十经。

世间欲品第十二（终）。

该品摄颂：

说了魔罗之网二经，世间与欲经；  

释迦与五髻乾闼婆，舍利弗与罗睺罗；  

结缚与执取，此品因此而得名。

第十三 居士品

124 毘舍离经

有一次，世尊住在毘舍离城大林的重阁讲堂。

那时，毘舍离城的居士郁伽前往世尊之处。到达后，在一旁坐下。坐在一旁的毘舍离城居士郁伽对世尊说道：

"尊师，是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中没有般涅槃呢？又是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃呢？"

"居士，有能被眼识所认知的色，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。如果比丘欢喜它、欢迎它、执著于它而住。由于他欢喜它、欢迎它、执著于它而住，他的识就依赖于它、执取于它。居士，有执取的比丘不会般涅槃。

（中略——耳所识之声、鼻所识之香、）

居士，有能被舌识所认知的味……（中略）……

居士，有能被意识所认知的法，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。如果比丘欢喜它、欢迎它、执著于它而住。由于他欢喜它、欢迎它、执著于它而住，他的识就依赖于它、执取于它。居士，有执取的比丘不会般涅槃。

居士，这就是原因，这就是条件，使得这里一些众生在现世中没有般涅槃。

居士，有能被眼识所认知的色，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。如果比丘不欢喜它、不欢迎它、不执著于它而住。由于他不欢喜它、不欢迎它、不执著于它而住，他的识就不依赖于它、不执取于它。居士，无执取的比丘般涅槃。

（中略——耳所识之声、鼻所识之香、）

居士，有能被舌识所认知的味……（中略）……

居士，有能被意识所认知的法，它们是令人喜爱的、令人渴望的、令人愉悦的、有可爱形态的、与欲相连结的、能引起贪染的。如果比丘不欢喜它、不欢迎它、不执著于它而住。由于他不欢喜它、不欢迎它、不执著于它而住，他的识就不依赖于它、不执取于它。居士，无执取的比丘般涅槃。

居士，这就是原因，这就是条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃。"

第一经。

125 跋耆经

有一次，世尊住在跋耆国的象村。

那时，象村的居士郁伽前往世尊之处。到达后，在一旁坐下。坐在一旁的象村居士郁伽对世尊说道：

"尊师，是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中没有般涅槃呢？又是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃呢？"

（应如前经那样详细展开。）

"居士，这就是原因，这就是条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃。"

第二经。

126 那烂陀经

有一次，世尊住在那烂陀城的波婆利迦芒果林。

那时，居士优波离前往世尊之处……（中略）……坐在一旁的居士优波离对世尊说道：

"尊师，是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中没有般涅槃呢？又是什么原因、什么条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃呢？"

（应如前经那样详细展开。）

"居士，这就是原因，这就是条件，使得这里一些众生在现世中般涅槃。"

第三经。

127 婆罗陀阇经

有一次，尊者宾头卢·婆罗陀阇住在憍赏弥的瞿师罗园。

那时，优陀延那王前往尊者宾头卢·婆罗陀阇之处。到达后，与尊者宾头卢·婆罗陀阇互相寒暄问候。寒暄问候与礼貌交谈完毕后，在一旁坐下。坐在一旁的优陀延那王对尊者宾头卢·婆罗陀阇说道：

"婆罗陀阇尊者，是什么原因、什么条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的、具足青春之美的、处于人生第一期的、尚未享受过欲乐的——却能终身行持圆满清净的梵行，并且长久保持下去呢？"

"大王，这是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者——世尊所说的：'比丘们，来！你们应当对如母亲般年龄的女性，建立起如对母亲般的心；对如姐妹般年龄的女性，建立起如对姐妹般的心；对如女儿般年龄的女性，建立起如对女儿般的心。'

大王，这就是原因，这就是条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的、具足青春之美的、处于人生第一期的、尚未享受过欲乐的——却能终身行持圆满清净的梵行，并且长久保持下去。"

"婆罗陀阇尊者，心是不稳定的。有时候，即使对如母亲般年龄的女性也会生起贪欲之法；对如姐妹般年龄的女性也会生起贪欲之法；对如女儿般年龄的女性也会生起贪欲之法。婆罗陀阇尊者，是否还有其他的原因、其他的条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的……（中略）……并且长久保持下去呢？"

"大王，这是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者——世尊所说的：'比丘们，来！你们应当观察这个身体，从脚底往上、从头发往下，以皮肤为界，充满了种种不净之物——在这个身体中有：头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肌肉、筋腱、骨骼、骨髓、肾脏、心脏、肝脏、肋膜、脾脏、肺脏、肠、肠间膜、胃中物、粪便、胆汁、痰、脓、血液、汗、脂肪、泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿。'

大王，这也是原因，这也是条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的……（中略）……并且长久保持下去。"

"婆罗陀阇尊者，那些已修习了身、已修习了戒、已修习了心、已修习了慧的比丘，做到这些是容易的。但是，婆罗陀阇尊者，那些未修习身、未修习戒、未修习心、未修习慧的比丘，做到这些是困难的。婆罗陀阇尊者，有时想要作不净观，结果反而看成了净美。婆罗陀阇尊者，是否还有其他的原因、其他的条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的……（中略）……并且长久保持下去呢？"

"大王，这是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者——世尊所说的：'比丘们，来！你们应当守护好诸根之门而住。以眼见色时，不要执取其总相，不要执取其细相。因为如果不守护眼根而住，贪欲与忧愁等恶不善法就会流入侵袭。所以应当致力于守护眼根，实行眼根的防护。以耳闻声时……（中略）……以鼻嗅香时……以舌尝味时……以身触所触时……以意识知法时，不要执取其总相，不要执取其细相。因为如果不守护意根而住，贪欲与忧愁等恶不善法就会流入侵袭。所以应当致力于守护意根，实行意根的防护。'

大王，这也是原因，这也是条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的、具足青春之美的、处于人生第一期的、尚未享受过欲乐的——却能终身行持圆满清净的梵行，并且长久保持下去。"

"真是不可思议啊，婆罗陀阇尊者！真是稀有啊，婆罗陀阇尊者！这是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者——世尊所善说的！婆罗陀阇尊者，这确实就是原因，这确实就是条件，使得这些年轻的比丘——少壮的、黑发的、具足青春之美的、处于人生第一期的、尚未享受过欲乐的——却能终身行持圆满清净的梵行，并且长久保持下去。

婆罗陀阇尊者，我自己也是如此。当我在不守护身、不守护语、不守护心、正念未建立、诸根不防护的时候进入后宫，在那个时候，贪欲之法极为强烈地压迫我。但是，婆罗陀阇尊者，当我在守护身、守护语、守护心、正念已建立、诸根已防护的时候进入后宫，在那个时候，贪欲之法就不会那样地压迫我了。

太殊胜了，婆罗陀阇尊者！太殊胜了，婆罗陀阇尊者！婆罗陀阇尊者，就如同将翻倒的东西扶正，揭开被覆盖的东西，为迷路者指示道路，或在黑暗中持灯火使有眼者能见诸色——同样地，尊者婆罗陀阇以种种方法阐明了正法。

婆罗陀阇尊者，我归依那位世尊、归依法、归依比丘僧团。愿尊者婆罗陀阇记我为优婆塞（在家信徒），从今日起直到命终，归依三宝。"

第四经。

巴利语原版经文

SN.35.122/(9). Saṃyojaniyadhammasuttaṃ

　　 122. “Saṃyojaniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi saṃyojanañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā, katamañca saṃyojanaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ …pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃyojaniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha saṃyojanan”ti. Navamaṃ.

SN.35.123/(10). Upādāniyadhammasuttaṃ

　　 123. “Upādāniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi upādānañca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, upādāniyā dhammā, katamañca upādānaṃ? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo, taṃ tattha upādānaṃ …pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā. Yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādānan”ti. Dasamaṃ.

　　 Lokakāmaguṇavaggo dvādasamo.

　　 Tassuddānaṃ

　　 Mārapāsena dve vuttā, lokakāmaguṇena ca;

　　 Sakko pañcasikho ceva, sāriputto ca rāhulo.

　　 Saṃyojanaṃ upādānaṃ, vaggo tena pavuccatīti.

13. Gahapativaggo

SN.35.124/(1). Vesālīsuttaṃ

　　 124. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho uggo gahapati vesāliko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uggo gahapati vesāliko bhagavantaṃ etadavoca– “ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti?

　　 “Santi kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Sa-upādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati …pe… santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ. Sa-upādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati. Ayaṃ kho, gahapati, hetu, ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti.

　　 “Santi ca kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti, na tadupādānaṃ. Anupādāno, gahapati, bhikkhu parinibbāyati …pe… santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato. Na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti, na tadupādānaṃ. Anupādāno gahapati, bhikkhu parinibbāyati. Ayaṃ kho, gahapati, hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti. Paṭhamaṃ.

SN.35.125/(2). Vajjīsuttaṃ

　　 125. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati hatthigāme. Atha kho uggo gahapati hatthigāmako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uggo gahapati hatthigāmako bhagavantaṃ etadavoca– “ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante hetu ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti? (yathā purimasuttantaṃ, evaṃ vitthāretabbaṃ). Ayaṃ kho, gahapati, hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantīti. Dutiyaṃ.

SN.35.126/(3). Nāḷandasuttaṃ

　　 126. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Atha kho, upāli gahapati, yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinno kho, upāli gahapati, bhagavantaṃ etadavoca– “ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti? Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti? (yathā purimasuttantaṃ, evaṃ vitthāretabbaṃ). Ayaṃ kho, gahapati, hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantīti. Tatiyaṃ.

SN.35.127/(4). Bhāradvājasuttaṃ

　　 127. Ekaṃ samayaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho rājā udeno yenāyasmā piṇḍolabhāradvājo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā piṇḍolabhāradvājena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā udeno āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃ etadavoca – “ko nu kho, bho bhāradvāja, hetu ko paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti, addhānañca āpādentī”ti? “Vuttaṃ kho etaṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena– ‘etha tumhe, bhikkhave, mātumattīsu mātucittaṃ upaṭṭhapetha, bhaginimattīsu bhaginicittaṃ upaṭṭhapetha, dhītumattīsu dhītucittaṃ upaṭṭhapethā’ti. Ayaṃ kho, mahārāja, hetu, ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti, addhānañca āpādentī”ti.

　　 “Lolaṃ kho, bho bhāradvāja, cittaṃ. Appekadā mātumattīsupi lobhadhammā uppajjanti, bhaginimattīsupi lobhadhammā uppajjanti, dhītumattīsupi lobhadhammā uppajjanti. Atthi nu kho, bho bhāradvāja, añño ca hetu, añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti?

　　 “Vuttaṃ kho etaṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena– ‘etha tumhe, bhikkhave, imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhatha– atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti. Ayampi kho, mahārāja, hetu, ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti. “Ye te, bho bhāradvāja, bhikkhū bhāvitakāyā bhāvitasīlā bhāvitacittā bhāvitapaññā, tesaṃ taṃ sukaraṃ hoti. Ye ca kho te bho bhāradvāja, bhikkhū abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṃ taṃ dukkaraṃ hoti. Appekadā, bho bhāradvāja, asubhato manasi karissāmīti subhatova āgacchati. Atthi nu kho, bho bhāradvāja añño ca kho hetu añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā …pe… addhānañca āpādentī”ti?

　　 “Vuttaṃ kho etaṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena– ‘etha tumhe, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharatha. Cakkhunā rūpaṃ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha, mānubyañjanaggāhino. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha. Rakkhatha cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatha. Sotena saddaṃ sutvā …pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha, mānubyañjanaggāhino. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha Rakkhatha manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjathā’ti. Ayampi kho, mahārāja, hetu ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti, addhānañca āpādentī”ti.

　　 “Acchariyaṃ, bho bhāradvāja; abbhutaṃ, bho bhāradvāja! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bho bhāradvāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena. Esova kho, bho bhāradvāja, hetu, esa paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti, addhānañca āpādentīti. Ahampi kho, bho bhāradvāja, yasmiṃ samaye arakkhiteneva kāyena, arakkhitāya vācāya, arakkhitena cittena, anupaṭṭhitāya satiyā, asaṃvutehi indriyehi antepuraṃ pavisāmi, ativiya maṃ tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahanti. Yasmiñca khvāhaṃ, bho bhāradvāja, samaye rakkhiteneva kāyena, rakkhitāya vācāya, rakkhitena cittena, upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi antepuraṃ pavisāmi, na maṃ tathā tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahanti. Abhikkantaṃ, bho bhāradvāja; abhikkantaṃ, bho bhāradvāja! Seyyathāpi bho bhāradvāja, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā bhāradvājena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho bhāradvāja, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ bhāradvājo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan”ti. Catutthaṃ.