相应部24相应44经到70经 不苦不乐经,无风经,不苦不乐经
44 不苦不乐经
(舍卫城因缘)
世尊问道:"比丘们,当什么存在时,执取什么,执著什么,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'?"
比丘们回答:"尊师,我们的诸法以世尊为根本……"(中略)
世尊说道:"比丘们,当色存在时,执取色,执著色,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'
当受存在时……当想存在时……当行存在时……当识存在时,执取识,执著识,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
"比丘们,你们认为如何,色是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,当苦存在时,执取苦,执著苦,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
"受……想……行……识是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,当苦存在时,执取苦,执著苦,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
这是第二十六经。
第二组重复(结束)。
其摄颂:
风、这是我的、他是、
我、若我不存在;
无(造作之果)、造者、因、
大见为第八。
常、非常、
有边无边;
命即是身、命异于身、
关于如来有四种。
我是有色的、我是无色的、我是既有色又无色的;
我是既非有色也非无色的、死后我是纯乐的;
死后我是纯苦的、死后我是苦乐兼有的;
死后我是不苦不乐的、无病的。
这二十六经,以第二种方式说示。
第三品:第三行道品
45 无风经
在舍卫城。
世尊说道:"比丘们,当什么存在时,执取什么,执著什么,会生起这样的见解——'风不吹,河不流,孕妇不产,日月不升不落,如石柱般屹立不动'?"
比丘们回答:"尊师,我们的诸法以世尊为根本……"(中略)
世尊说道:"比丘们,当色存在时,执取色,执著色,就会生起这样的见解——'风不吹……'(中略)……当受存在时……当想存在时……当行存在时……当识存在时,执取识,执著识,就会生起这样的见解——'风不吹……(中略)……如石柱般屹立不动。'"
"比丘们,你们认为如何,色是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'风不吹……(中略)……如石柱般屹立不动'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,凡无常者即是苦。当那个(苦)存在时,执取那个,就会生起这样的见解——'风不吹,河不流,孕妇不产,日月不升不落,如石柱般屹立不动。'"
"受……想……行……识是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'风不吹……(中略)……如石柱般屹立不动'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,凡无常者即是苦。当那个(苦)存在时,执取那个,就会生起这样的见解——'风不吹……(中略)……如石柱般屹立不动。'"
这是第一经。
46到70 (第二经至第二十五经)
(如同第二品那样,应补全二十四部经。)
这是第二十五经。
70 不苦不乐经
在舍卫城。
世尊说道:"比丘们,当什么存在时,执取什么,执著什么,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'?"
比丘们回答:"尊师,我们的诸法以世尊为根本……"(中略)
世尊说道:"比丘们,当色存在时,执取色,执著色,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'当受存在时……(中略)……当想存在时……当行存在时……当识存在时,执取识,执著识,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
"比丘们,你们认为如何,色是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,凡无常者即是苦。当那个(苦)存在时,执取那个,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
"受……(中略)……想……行……识是常的还是无常的?"
"是无常的,尊师。"
(中略)
"是变易之法,对于那个(无常变易之法),若不执取它,会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的'吗?"
"不会的,尊师。"
"因此,比丘们,凡无常者即是苦。当那个(苦)存在时,执取那个,就会生起这样的见解——'死后,我是不苦不乐的、无病的。'"
这是第二十六经。
第三组重复(结束)。
【译注说明】
这一系列经文的核心教导结构一致:
1. 邪见的产生:各种错误见解(如"死后我不苦不乐"、"风不吹、河不流"等)都是由于对五蕴(色、受、想、行、识)的执取和执著而生起的。
2. 破除邪见的方法:通过观察五蕴是无常的、是苦的、是变易之法,认识到如果不执取它们,这些邪见就不会生起。
3. 第二品与第三品的区别:第二品的结论用"当苦存在时",第三品的结论用"凡无常者即是苦",表述略有不同,但义理一致。
巴利语原版经文
SN.24.44/(26). Adukkhamasukhīsuttaṃ
249. “Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā”ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā …pe… “rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti.
“Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti. “Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti. Chabbīsatimaṃ.
Dutiyapeyyālo.
Tassuddānaṃ–
Vātaṃ etaṃ mama so, attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca, mahādiṭṭhena aṭṭhamaṃ.
Sassato asassato ceva, antānantavā ca vuccati;
Taṃ jīvaṃ aññaṃ jīvañca, tathāgatena cattāro.
Rūpī attā hoti, arūpī ca attā hoti; rūpī ca arūpī ca attā hoti.
Neva rūpī nārūpī attā hoti, ekantasukhī attā hoti.
Ekantadukkhī attā hoti, sukhadukkhī attā hoti;
Adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇāti.
Ime chabbīsati suttā, dutiyavārena desitā.
3. Tatiyagamanavaggo
SN.24.45/(1). Navātasuttaṃ
250. Sāvatthinidānaṃ “Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
“Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– na vātā vāyanti …pe… vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti.
“Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya, evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti. “Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti. Paṭhamaṃ.
SN.24.46-70/(26). Adukkhamasukhīsuttaṃ
251-274. (dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
275. Sāvatthinidānaṃ “Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
“Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’”ti.
“Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti. “Vedanā …pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “Aniccaṃ, bhante …”pe… vipariṇāmadhammaṃ api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya– ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’”ti? “No hetaṃ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Tasmiṃ sati, tadupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjati– ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’”ti. Chabbīsatimaṃ.
Tatiyapeyyālo.